pH gleby dlaczego jest takie wa┼╝ne

Ka┼╝da ro┼Ťlina do prawid┼éowego wzrostu i rozwoju, a przede wszystkim do wydawania plonu, potrzebuje odpowiednich sk┼éadnik├│w pokarmowych, pobieranych w g┼é├│wnej mierze z gleby. Na ┼Ťrodowisko glebowe oddzia┼éuje odczyn┬ágleby. Ma┬áon wp┼éyw zar├│wno na┬ájego stan, jak i funkcjonowanie, a tak┼╝e na┬ájako┼Ť─ç plon├│w.

Weronika Tul / Instytut Agronomiczny Fertico

Dzieje si─Ö tak dlatego, ┼╝e odczyn decyduje o w┼éa┼Ťciwo┼Ťciach biologicznych, fizycznych i chemicznych gleby, a tak┼╝e jest czynnikiem warunkuj─ůcym rozpuszczalno┼Ť─ç i dost─Öpno┼Ť─ç sk┼éadnik├│w od┼╝ywczych.

Czym jest pH gleby ÔÇĘi o czym nas informuje

Wysuszona pr├│bka glebyOdczyn (pH) dostarcza odpowiedzi na pytanie, czy gleba jest kwa┼Ťna, czy zasadowa. Warto kontrolowa─ç ten parametr i w razie potrzeby uregulowa─ç go przed za┼éo┼╝eniem uprawy, stosuj─ůc odpowiednie preparaty. Plonowanie ro┼Ťlin zale┼╝y w g┼é├│wnej mierze od ┼╝yzno┼Ťci gleby, czyli jej zdolno┼Ťci dostarczania im sk┼éadnik├│w pokarmowych niezb─Ödnych do wzrostu. Du┼╝a rol─Ö odgrywaj─ů tu bakterie, grzyby glony, promieniowce, a tak┼╝e d┼╝d┼╝ownice. Ich liczba i masa zale┼╝─ů w znacznym stopniu od pH gleby. Dla wi─Ökszo┼Ťci bakterii najlepsze s─ů gleby o odczynie zbli┼╝onym do oboj─Ötnego, w glebie kwa┼Ťnej mo┼╝e by─ç ich nawet 10 razy mniej ni┼╝ w oboj─Ötnej.

Co to jest odczyn gleby

Na kondycj─Ö i struktur─Ö gleby ma wp┼éyw m.in. jej odczyn. Struktura gleby zale┼╝y bowiem od ilo┼Ťci substancji organicznej, rodzaju gleby i uprawy, gospodarki wodnej, obci─ů┼╝e┼ä w uprawie, a tak┼╝e aktywno┼Ťci biologicznej. Gleba o strukturze gruze┼ékowatej zapewnia najlepsze warunki rozwojowe dla ro┼Ťlin. Taka struktura umo┼╝liwia wymian─Ö powietrza glebowego z atmosferycznym, ruch wody, a korzeniom prawid┼éowe rozrastanie. W stanie naturalnym gleba zwykle nie ma takiej struktury, ale mo┼╝na j─ů uzyska─ç m.in. przez regulacj─Ö odczynu.ÔÇĘOdczyn gleby w praktyce wyra┼╝a si─Ö za pomoc─ů skali pH. Jest to stosunek jon├│w wodorowych H+ do st─Ö┼╝enia jon├│w wodorotlenowych OH-. Pomiaru tego parametru dokonuje si─Ö w wodzie lub w chlorku potasu. Na tej podstawie wyr├│┼╝nia si─Ö gleby:

  • silnie kwa┼Ťne,
  • kwa┼Ťne,
  • lekko kwa┼Ťne,
  • oboj─Ötne,
  • zasadowe.

Zale┼╝no┼Ť─ç odczynu gleby od warto┼Ťci pH w H2O lub w KCL przedstawiono w tabeli 1.

Tabela 1. Odczyn gleby w zale┼╝no┼Ťci od pH gleby

 Odczyn gleby  pH KCI  pH H2O
┬ásilnie kwa┼Ťny ┬á<4,5 ┬á< 5,0
┬ákwa┼Ťny ┬á4,5 ÔÇô 5,5 ┬á5,0 ÔÇô 6,0
┬álekko kwa┼Ťny ┬á5,6 ÔÇô 6,5 ┬á6,1 ÔÇô 6,7
┬áoboj─Ötny ┬á6,6 ÔÇô 7,2 ┬á6,8 ÔÇô 7,4
 zasadowy  >7,2  > 7,4

Dost─Öpno┼Ť─ç sk┼éadnik├│w pokarmowych

Je┼Ťli gleba ma zbyt kwa┼Ťny odczyn, w├│wczas jej struktura jest mniej stabilna, mniej napowietrzona, ma wi─Öksze st─Ö┼╝enie toksyn, takie organizmy jak d┼╝d┼╝ownice s─ů mniej aktywne, a dost─Öpno┼Ť─ç sk┼éadnik├│w od┼╝ywczych jest znacznie ni┼╝sza.
Odczyn ma niezwykle istotny wp┼éyw na przyswajalno┼Ť─ç sk┼éadnik├│w pokarmowych przez ro┼Ťliny. W przypadku makroelement├│w, czyli azotu (N), fosforu (P), potasu (K), siarki (S), wapnia (Ca), magnezu (Mg), najlepsze jest pH mieszcz─ůce si─Ö w granicach 5,6ÔÇô7,2. Natomiast dla mikroelement├│w, do kt├│rych nale┼╝─ů mangan (Mn), molibden (Mo), bor (B), ┼╝elazo (Fe), cynk (Zn) oraz mied┼║ (Cu), najlepsze pH wynosi 5,0ÔÇô5,6. Gleby kwa┼Ťne najlepiej przyswajaj─ů ┼╝elazo i mangan, lekko kwa┼Ťne ÔÇô┬ámied┼║ i cynk, oboj─Ötne ÔÇô azot, siark─Ö, bor, i fosfor, a zasadowe ÔÇô wap┼ä, molibden i magnez. Natomiast potas jest najlepiej przyswajalny przez gleby o odczynie oboj─Ötnym i zasadowym. Na podstawie odczynu gleby ustalane s─ů klasy bonitacyjne (tabela 2), kt├│re wskazuj─ů mo┼╝liwo┼Ťci jej wykorzystania.

Pr├│bki gleby do anlizy

Niekt├│re ro┼Ťliny, takie jak wi┼Ťnie, czere┼Ťnie i ┼Ťliwy, silnie reaguj─ů na zakwaszenie, dlatego optymalne pH gleby do ich uprawy wynosi 6,0ÔÇô7,5. Jab┼éonie, grusze, agrest, porzeczki i maliny s─ů ┼Ťrednio wra┼╝liwe na zakwaszenie, zatem najlepiej rosn─ů na glebach, kt├│rych pH mie┼Ťci si─Ö w zakresie 5,0ÔÇô6,5. Wa┼╝ne, ┼╝eby kontrolowa─ç ten parametr, wykonuj─ůc analizy gleby, i w razie potrzeby zastosowa─ç w sadzie wapnowanie w celu odkwaszenia lub zakwasi─ç gleb─Ö, stosuj─ůc siarczan amonu.

Wpływ nawożenie wapniem a pH gleby

Potrzeby wapnowania gleby zale┼╝─ů od warto┼Ťci pH. Opr├│cz tego, ┼╝e zabieg ten pozwala uregulowa─ç odczyn gleby, to wp┼éywa on r├│wnie┼╝ na szybszy rozk┼éad substancji organicznej. Zbyt kwa┼Ťna gleba w znacznym stopniu utrudnia pobieranie przez ro┼Ťlin─Ö sk┼éadnik├│w pokarmowych. Z uwagi na fakt, i┼╝ gleba ci─ůgle si─Ö zakwasza, wapnowanie powinno by─ç wykonywane regularnie, najlepiej poprzedzi─ç je analiz─ů gleby w profesjonalnym laboratorium. Pozwoli to dostosowa─ç zabiegi do aktualnych potrzeb gleby oraz do wymaga┼ä uprawianych ro┼Ťlin. Zw┼éaszcza przy zak┼éadaniu nowej uprawy powinno si─Ö wykona─ç analiz─Ö gleby, a przede wszystkim skontrolowa─ç pH, kt├│re mo┼╝e mie─ç decyduj─ůcy wp┼éyw na jako┼Ť─ç i wielko┼Ť─ç plon├│w. Warto pami─Öta─ç, ┼╝e wapnowanie pozwala zwi─Ökszy─ç efektywno┼Ť─ç nawo┼╝enia ÔÇĘorganicznego i mineralnego.

Dane z powiatu ÔÇĘgr├│jeckiego na temat gleby

Analiza gleby przeprowadzone w Laboratorium Instytutu Agronomicznego Fertico pokazuje, ┼╝e w powiecie gr├│jeckim przewa┼╝aj─ů gleby o odczynie oboj─Ötnym, sporo jest tak┼╝e lekko kwa┼Ťnych. Najmniej jednak du┼╝y udzia┼é procentowy stanowi─ů w tym regionie gleby silnie kwa┼Ťne i zasadowe. Pokazuje to, ┼╝e gleby maj─ů pH odpowiadaj─ůce potrzebom uprawianych w regionie gr├│jeckim ro┼Ťlin sadowniczych. Nale┼╝y jednak pami─Öta─ç, ┼╝e, aby utrzyma─ç optymalne warunki glebowe, trzeba systematycznie kontrolowa─ç poszczeg├│lne parametry gleby, wykonuj─ůc jej analizy.

Dane z powiatu ÔÇĘgr├│jeckiego na temat gleby

Dla wi─Ökszo┼Ťci bakterii najlepsze s─ů gleby o odczynie zbli┼╝onym do oboj─Ötnego, w glebie kwa┼Ťnej mo┼╝e by─ç ich nawet 10 razy mniej ni┼╝┬áw oboj─Ötnej.