Jak chroni膰 truskawki przed chorobami i szkodnikami

Rutyna to w uprawie owoc贸w najgorszy doradca. Schematyczna ochrona, w kt贸rej nie uwzgl臋dnia si臋 tego, co zmienne w ka偶dym sezonie, np. uwarunkowa艅 pogodowych, presji agrofag贸w czy聽wra偶liwo艣ci uprawianych odmian, jest nieracjonalna 鈥 zawodna, droga i mo偶e niepotrzebnie obci膮偶a膰 owoce pozosta艂o艣ciami 艣rodk贸w ochrony ro艣lin.

Barbara B艂aszczy艅ska

Prowadz膮c ochron臋 rutynowo i schematycznie, plantatorzy wykonuj膮 albo zbyt ma艂o zabieg贸w (a czasami brak jednego zabiegu mo偶e by膰 decyduj膮cy), albo za du偶o, co niepotrzebnie podnosi koszty produkcji.

Nie ma jednego, najlepszego i uniwersalnego programu ochrony. Ka偶dy planowany program ochrony truskawki musi uwzgl臋dnia膰 specyfik臋 plantacji i powinien by膰 poprzedzony analiz膮 czynnik贸w, kt贸re decyduj膮 o kierunku modyfikacji ochrony.

Chc膮c spe艂ni膰 wymogi rynku i produkowa膰 bardziej 鈥瀊ezpieczne鈥 owoce, sadownicy musz膮 podejmowa膰 si臋 zadania budowania nowych program贸w ochrony zr贸wnowa偶onej.

Kluczowe czynniki w ochronie truskawki

ochrona truskawki, oprysk plantacji truskawkiPlanuj膮c czy rewiduj膮c ochron臋, pod uwag臋 nale偶y wzi膮膰 przede wszystkim poni偶sze czynniki.

Wra偶liwo艣膰 odmian na choroby 鈥 je艣li producent uprawia dan膮 odmian臋 od kilku lat, to zna jej podatno艣膰 na najwa偶niejsze patogeny, ale kupuj膮c now膮, trzeba koniecznie pozna膰 jej dobre i z艂e strony. Ochrona powinna by膰 ukierunkowana na najwi臋ksze 鈥瀞艂abo艣ci鈥 uprawy.

Pogoda w poszczeg贸lnych fazach rozwojowych ro艣lin 鈥 to element, kt贸ry najbardziej wp艂ywa na modyfikacj臋 dzia艂a艅 w ramach ochrony, poniewa偶 to on w najwi臋kszym stopniu zmienia presj臋 chor贸b i szkodnik贸w. Dlatego od pocz膮tku sezonu konieczna jest systematyczna analiza pogody i prognoz (tak偶e po to, aby wytypowa膰 okienko pogodowe, czyli warunki optymalne do przeprowadzenia okre艣lonych zabieg贸w).

Zmiany w rejestracji 艣rodk贸w ochrony ro艣lin, poniewa偶 cz臋艣膰 z nich co roku wypada z PORS, a w to miejsce pojawiaj膮 si臋 nowe rozwi膮zania, np. preparaty biologiczne. Do historii przesz艂o wiele wa偶nych substancji aktywnych wykorzystywanych w ochronie truskawek, m.in.: tiofanat metylu, mankozeb, desmedifam. Planuje si臋 wycofanie kolejnych lub odnowienie ich rejestracji, ale ju偶 z ograniczeniami. To聽dzia艂ania zgodne z wymogami integrowanej ochrony ro艣lin 鈥 powszechnie obowi膮zuj膮cego standardu w Polsce i Unii Europejskiej, w ramach kt贸rego do walki z agrofagami wykorzystuje si臋 wszystkie dost臋pne metody ochrony ro艣lin, jednak聽ze szczeg贸lnym uwzgl臋dnieniem tych niechemicznych.

Przepisy, konsumenci i inne wyzwania

Biologiczne rozwi膮zania pozwalaj膮 zredukowa膰 stosowanie chemicznych 艣rodk贸w ochrony ro艣lin do niezb臋dnego minimum, co ogranicza ryzyko nadmiernego obci膮偶enia owoc贸w pozosta艂o艣ciami聽 substancji czynnych i minimalizuje zwi膮zane z nimi zagro偶enia dla zdrowia ludzi i zwierz膮t oraz dla 艣rodowiska naturalnego. Wymagaj膮 tego nie tylko przepisy, ale przede wszystkim konsumenci 鈥 dzi艣 owoce klasyfikowane jako wysokiej jako艣ci to nie tylko te 艂adne z wygl膮du, ale przede wszystkim zdrowe, z minimaln膮 liczb膮 i poziomami pozosta艂o艣ci 艣rodk贸w ochrony ro艣lin.

Chc膮c spe艂ni膰 wymogi rynku i produkowa膰 bardziej 鈥瀊ezpieczne鈥 owoce truskawek, sadownicy musz膮 podejmowa膰 si臋 zadania budowania nowych program贸w ochrony 鈥 zr贸wnowa偶onej, kt贸ra 艂膮czy konwencjonalne i biologiczne/ekologiczne 艣rodki ochrony ro艣lin. Na szcz臋艣cie tych drugich przybywa na rynku i taka tendencja jest wyra藕nie nakre艣lona na kolejne lata.

Wdra偶anie zmian wymaga wiedzy, m.in. jak pozycjonowa膰 chemiczne i biologiczne 艣rodki ochrony ro艣lin i na co zwr贸ci膰 uwag臋, si臋gaj膮c po te drugie. Biologiczne preparaty, tak jak i konwencjonalne 艣rodki, maj膮 zalety i wady 鈥 warto dok艂adnie pozna膰 zw艂aszcza te ostatnie. Skuteczno艣膰 produkt贸w biologicznych w du偶ym stopniu zale偶y od dochowania wymaganych warunk贸w aplikacji, w tym czynnik贸w pogodowych i 艣rodowiskowych. Ponadto nie s膮 one zalecane przy du偶ej i bardzo du偶ej presji choroby czy szkodnika, dlatego w pierwszych kilkunastu tygodniach wegetacji i strategicznych terminach walki z agrofagami wskazane jest stosowanie najlepszych rozwi膮za艅 chemicznych, a kiedy zagro偶enia s膮 ju偶 pod kontrol膮, w贸wczas 鈥 w okresie wzrostu i dojrzewania owoc贸w 鈥 uzupe艂niaj膮co aplikuje si臋 produkty bio. Pozwala to utrzyma膰 agrofagi na ni偶szym, tolerowanym poziomie. Wyj膮tkiem s膮 preparaty takie jak Vaxiplant聽SL 鈥 szczepionka podawana przed infekcjami, kt贸ra jest polecana zar贸wno wiosn膮, jak i latem, w okresie infekcji wt贸rnych. Produkty bio ulegaj膮 szybkiemu rozk艂adowi w 艣rodowisku, a wi臋c kr贸cej oddzia艂uj膮 na agrofaga, dlatego wymagaj膮 wi臋kszej liczby aplikacji wykonywanych w kr贸tszych odst臋pach czasu ni偶 w przypadku chemicznych 艣rodk贸w ochrony ro艣lin.

Sprawdzone rozwi膮zania do ochrony truskawki

Poza wspomnianym ju偶 Vaxiplantem SL na plantacjach truskawek do ochrony mo偶na w艂膮czy膰 kilka produkt贸w, kt贸re nie obci膮偶aj膮 owoc贸w pozosta艂o艣ciami, m.in.: Next聽Pro, Limocide, Azatin EC. Warto podkre艣li膰, 偶e walk臋 chemiczn膮 wspomagaj膮 tak偶e niekt贸re nawozy, m.in. krzemowe (ASX Krzem plus) i siarkowe (ASX Micriol, ASX Siarka, Microthiol).

Nawozy siarkowe, podane wiosn膮 1鈥2聽razy, wspomagaj膮 dzia艂ania chemiczne na prz臋dziorki, poniewa偶 stwarzaj膮 niekorzystne 艣rodowisko dla tych szkodnik贸w oraz dla roztoczy. Jest to tak偶e najlepsze rozwi膮zanie na m膮czniaka, zanim b臋dzie mo偶na si臋gn膮膰 po fungicydy m膮czniakob贸jcze. Wiosn膮 przed kwitnieniem poleca si臋 zastosowa膰 dwukrotnie mieszanin臋 siarki i produktu miedziowego, np. ASX聽Micriol lub ASX Siarka + Nordox 75 WG. Dzia艂a ona zapobiegawczo przeciwko pi臋ciu patogenom jednocze艣nie 鈥撀燼ntraknozie, czerwonej plamisto艣ci li艣ci, bia艂ej plamisto艣ci li艣ci, bakteryjnej kanciastej plamisto艣ci li艣ci i m膮czniakowi prawdziwemu. Ponadto tworzy niekorzystne 艣rodowisko dla prz臋dziork贸w i roztoczy.

Szkodniki glebowe
Szkodniki glebowe mo偶na zwalcza膰 biologicznie

Zwalczanie szkodnik贸w glebowych z wykorzystaniem entomopatogenicznych nicieni, kt贸re paso偶ytuj膮 ich larwy, to bardzo dobry przyk艂ad radzenia sobie z agrofagami nawet ju偶 bez u偶ycia jakiejkolwiek chemii. Ta metoda biologiczna jest bardzo perspektywiczna w kontek艣cie deficytu rozwi膮za艅 chemicznych, m.in. po wycofaniu chloropiryfosu. Od wielu lat obserwuje si臋 wzrost strat z powodu szkodnik贸w glebowych: p臋drak贸w, opuchlak贸w i drutowc贸w. Ten problem najcz臋艣ciej dotyczy plantacji truskawek, malin i bor贸wek oraz szk贸艂ek i m艂odych sad贸w. Do walki ze szkodnikami glebowymi warto si臋gn膮膰 po produkty Nemasys庐 (L, G i H) oraz Entonem i Larvanem. Aby zwalczanie tych agrofag贸w by艂o skuteczne, trzeba ustali膰, kt贸re z nich stanowi膮 problem na plantacji 鈥 p臋draki czy opuchlaki, poniewa偶 od tego zale偶y wyb贸r preparatu i termin zabiegu.

Pierwsze uszkodzenia przez kwieciaka
Pierwsze uszkodzenia przez kwieciaka
Prz臋dziorek chmielowiec
Prz臋dziorek chmielowiec to jeden z gro藕niejszych szkodnik贸w truskawek
Objawy m膮czniaka
Objawy m膮czniaka

Kr贸tka charakterystyka produkt贸w do ochrony truskawki

Next Pro to mieszanina zwi膮zk贸w silikonowych o dzia艂aniu mechanicznym. Preparat stosuje si臋 w st臋偶eniu 0,1鈥0,2%. Na plantacjach truskawek polecany jest do zwalczania mszyc i prz臋dziork贸w. W przypadku innych gatunk贸w sadowniczych w warzywach i ro艣linach ozdobnych mo偶na go stosowa膰 tak偶e do ograniczania larw misecznika, wielkop膮kowca, miod贸wki i wciornastk贸w. W walce z prz臋dziorkiem chmielowcem sprawdza si臋 w mieszaninie z insektycydami Safran 018 EC/Vertigo 018 EC 鈥撀爓贸wczas wystarczy st臋偶enie 0,1%.

Szara ple艣艅
Objawy szarej ple艣ni

Limocide jest naturalnym insektycydem, akarycydem i fungicydem w jednym. To preparat na bazie olejku pomara艅czowego, polecany do stosowania na plantacjach truskawek, a tak偶e malin, porzeczek i winoro艣li. Zwalcza r贸偶ne szkodniki, w zale偶no艣ci od uprawianej ro艣liny 鈥 prz臋dziorki, wciornastki, m膮czliki, miod贸wki, skoczki, szpeciele/roztocza. Dzia艂a wysuszaj膮co na owady o mi臋kkiej budowie cia艂a. Dawka wynosi od 2 do 4聽l/ha. Limocide to tak偶e fungicyd zwalczaj膮cy m膮czniaka prawdziwego i szar膮 ple艣艅. Dzia艂anie grzybob贸jcze polega na wysuszaniu 艣cian kom贸rkowych grzybni i zarodnik贸w. Dawka Limocide 鈥 od 1,6 do 3 l/ha, w zale偶no艣ci od choroby i uprawy. Na m膮czniaka prawdziwego truskawki poleca si臋 do 6 zabieg贸w co 7 dni 鈥 mniej, je艣li wiosn膮 zastosuje si臋 na pierwszy zabieg naw贸z siarkowy, np. ASX Siarka, a w kolejnych dobre fungicydy m膮czniakob贸jcze, np. Nimrod 250 EC, Penkona聽100 EC czy Domark 100 EC.

Biofungicyd Vaxiplant SL to polisacharyd 鈥 dzia艂a jak szczepionka, kt贸ra zwi臋ksza oporno艣膰 ro艣liny na infekcje r贸偶nymi patogenami poprzez lignifikacj臋 艣cian kom贸rkowych, syntez臋 bia艂ek odporno艣ciowych. Vaxiplant SL to preparat o bardzo szerokim spektrum ograniczanych chor贸b 鈥 od szarej ple艣ni poprzez m膮czniaka prawdziwego po bia艂膮 i czerwon膮 plamisto艣膰 li艣ci truskawki. Warunkiem skuteczno艣ci jest zastosowanie preparatu przed infekcj膮 鈥 mo偶na to wykona膰 ju偶 wiosn膮, a tak偶e w okresie wzrostu, dojrzewania, a nawet w trakcie zbior贸w owoc贸w (bez ryzyka pozosta艂o艣ci i bez karencji).

Azatin EC to naturalny insektycyd, zalecany do stosowania na plantacjach truskawek pod os艂onami (szklarnie). Jest oparty na substancji azadyrachtyna A, kt贸ra zak艂贸ca rozw贸j owad贸w w stadium przedimaginalnym, zapobiegaj膮c tworzeniu si臋 hormonu odpowiedzialnego za linienie i metamorfoz臋 do stadium owada doskona艂ego, hamuje te偶 偶erowanie i dzia艂a odstraszaj膮co na szkodniki: mszyce, m膮czlika, wciornastki, g膮sienice motyli. Azatin EC zaleca si臋 stosowa膰 prewencyjnie lub przy pierwszym pojawieniu si臋 szkodnik贸w. Ma 7 dni karencji i mo偶liwe jest wykonanie do 3 aplikacji w sezonie.

ASX Krzem plus 鈥 naw贸z na bazie krzemu 鈥 to bardzo dobre uzupe艂nienie walki chemicznej z prz臋dziorkami i patogenami grzybowymi. Li艣cie wysycone krzemem w efekcie kilkakrotnych zabieg贸w tym nawozem (po ruszeniu wegetacji oraz w okresie wzrostu i dojrzewania owoc贸w) staj膮 si臋 sztywniejsze. Pierwiastek ten tworzy mikrokryszta艂y w sk贸rce li艣ci, kt贸re podra偶niaj膮 jam臋 g臋bow膮 owad贸w, m.in. prz臋dziork贸w. Ponadto krzem to naturalna fizyczna bariera dla patogen贸w, np. m膮czniaka prawdziwego, poniewa偶 ogranicza penetracj臋 nask贸rka przez strz臋pki grzyb贸w. Ale to nie wszystko, wykonanie 2鈥3 zabieg贸w dolistnych krzemem w fazie wzrostu i dojrzewania owoc贸w, 艂膮cznie z nawozami wapniowymi, przy okazji aplikacji fungicyd贸w, poprawia ich j臋drno艣膰 i jako艣膰 w obrocie handlowym. Polecana dawka ASX Krzem plus to 0,5 l/ha, naw贸z mo偶na aplikowa膰 dolistnie i poprzez fertygacj臋.

Pami臋taj, 偶e鈥

鈥egularne lustracje plantacji w trakcie sezonu s膮 niezb臋dnym narz臋dziem do prawid艂owej korekty ochrony. Pozwalaj膮 one na ocen臋 dotychczasowych dzia艂a艅 i wprowadzenie w nich ewentualnych zmian w kolejnych tygodniach. Dla przyk艂adu 鈥 wiosn膮 wykonano zabieg zwalczania prz臋dziorka, ale w trakcie aplikacji 艣rodka nie by艂o warunk贸w optymalnych do聽osi膮gni臋cia jego wysokiej skuteczno艣ci (np. zbyt zimno), trzeba zatem zweryfikowa膰 efektywno艣膰 takiego zabiegu聽i w razie potrzeby wykona膰 powt贸rk臋.